Estonia hạ chủ nhà Phần Lan 3-2 ở Tampere: Phần Lan mất ngôi đầu bảng C

Có một khoảnh khắc ở Nokia Arena mà tôi đã tua lại ba lần trong đêm. Olivia Kunnari, cháu gái của huấn luyện viên trưởng tuyển Phần Lan Olli Kunnari, đứng giữa sân hát quốc ca. Chín nghìn tám trăm mười ba khán giả ở Tampere đứng dậy theo, tiếng hát vang tới mức tôi phải hạ âm lượng loa máy tính xuống. Hai tiếng rưỡi sau, cũng chừng ấy người ngồi xuống trong im lặng, nhìn các cầu thủ Estonia ôm nhau giữa sân. Estonia thắng Phần Lan 3-2 ở Tampere, tỷ số từng hiệp là 22-25, 25-21, 25-22, 20-25 và 15-11. Lúc bóng chạm sân lần cuối, ở Hải Phòng đã hơn một giờ sáng, cốc bia bên cạnh tôi hết lạnh từ lâu. Cổ động viên 60 tuổi vẫn chạy được 100 mét sau bàn thắng, chỉ là tôi — đoạn đường lần này chỉ dài từ ghế sofa ra tới màn hình máy tính, và tôi va vào cạnh bàn thấp một cú đau điếng. Thất bại ấy khiến Phần Lan tụt xuống nhì bảng C, nhường ngôi đầu cho Bỉ. Trước đó cùng ngày, Bỉ đã thắng Serbia 3-0 (25-19, 25-21, 25-16) để chắc suất nhất bảng. Chủ nhà Phần Lan bước vào trận gặp Estonia với một mục tiêu rõ ràng: thắng để san bằng điểm số với Bỉ và chia sẻ ngôi đầu. Họ không làm được điều đó. Đây là trận cuối cùng của vòng bảng giải vô địch bóng chuyền nam châu Âu 2026, giải đấu quy tụ 24 đội. Bảng C khép lại với Bỉ 13 điểm, Phần Lan 11 điểm, Serbia 7, Đan Mạch 7, Estonia 5 và Hà Lan 2. Vòng 1/8 bắt đầu từ cuối tuần này, thi đấu ở hai địa điểm là Sofia và Turin. Phần Lan sẽ gặp Hy Lạp, còn Bỉ gặp Séc, cả hai trận diễn ra trong hai ngày 20 và 21 tháng Chín ở Turin. Ba Lan gặp Latvia và Đức gặp Bulgaria trong ngày 19 tháng Chín ở Sofia, tiếp đó là Ukraine - Romania và Pháp - Bồ Đào Nha trong ngày 20 tháng Chín. Slovenia gặp Serbia ở Turin ngày 21 tháng Chín, Italy gặp Đan Mạch cũng trong cuối tuần ấy. Bán kết và các trận tranh huy chương sẽ diễn ra ở Milan. Hiệp một thuộc về chủ nhà với tỷ số 25-22. Anh em nhà Marttila cùng Joonas Jokela liên tục tìm được khoảng trống trước hàng phòng ngự Estonia, và cách họ khai thác vị trí số 1 của đối phương khi ấy trông rất ung dung. Joonas Jokela đánh dấu trận thứ 100 khoác áo đội tuyển Phần Lan ngay trong hiệp đấu đó. Một trăm trận cho một tay đập ở tuổi hai mươi bảy, trong một nền bóng chuyền mà suất dự các giải lớn chỉ đến theo từng đợt, là con số mà người trong nghề hiểu rõ hơn ai hết. Estonia đáp trả trong hiệp hai. Đối chuyền Timo Andre Lohmus mở ra khoảng cách 16-11 bằng những pha đánh từ vị trí số 2, phía sau là một hàng chắn đọc bài rất nhanh. Phần Lan gỡ được một phần nhưng không đủ, và hiệp đấu khép lại 25-21 cho đội khách. Đây là kiểu hiệp đấu mà tôi đã xem hàng trăm lần: đội bị dẫn trước một hiệp thường thắng hiệp hai bằng cách đơn giản nhất là giao bóng mạnh hơn, và Estonia đã làm đúng như vậy. Hưng phấn được mang sang hiệp ba. Luka Marttila giao bóng ăn điểm ba lần liên tiếp, kéo Phần Lan gỡ hòa 19-19, khán đài Nokia Arena như bùng lên. Rồi Lohmus chắn bóng quyết định đưa Estonia lên 22-20, và đội khách giữ được lợi thế để thắng 25-22. Trong bóng chuyền nam hiện đại, một pha chắn ở tỷ số 20-20 đắt hơn ba pha giao bóng ăn điểm liền nhau, vì nó lấy đi thứ mà đội chủ nhà đang có nhiều nhất: đà tinh thần. Phần Lan không chịu buông. Niko Suihkonen vào thay Nooa Marttila, ghi bảy điểm và cùng đồng đội kéo trận đấu sang hiệp năm bằng thắng lợi 25-20 ở hiệp bốn. Estonia định đoạt trận đấu trong hiệp tie-break, kết thúc 15-11. Đội trưởng Phần Lan Antti Ronkainen nói sau trận rằng Estonia chơi tốt, rằng đội khách muốn hiệp năm và đã chiến đấu tới cùng, và giờ Phần Lan hướng sang đối thủ tiếp theo. Lohmus thì nói Estonia rất muốn thắng thêm một lần nữa trước đám đông, đội đã cho đi tất cả những gì mình có, và anh tự hào về tập thể này. Có một chi tiết nhỏ mà tôi muốn dừng lại lâu hơn một chút. Volleytimes viết Lohmus ghi 24 điểm và Teppan ghi 16, trong khi WorldofVolley ghi Teppan 24 điểm và Lohmus 16. Hai nguồn, hai con số đảo ngược nhau. Bia với đồng nghiệp Brazil, sáng hôm sau xin lại băng ghi âm của đàn em — nghề của tôi vẫn luôn là vậy, và tôi hiểu vì sao chuyện này xảy ra. Với một trận đấu ở giải vô địch châu Âu có gần mười nghìn khán giả trên khán đài, mức độ sai lệch ấy nói lên rằng bóng chuyền nam hạng trung ở châu Âu vẫn được thống kê bằng tai nghe điện thoại của hai phóng viên ngồi cạnh nhau. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi suốt nhiều mùa giải, sai số kiểu này xuất hiện nhiều nhất ở những trận mà ban tổ chức không phát bảng thống kê trực tiếp cho khu vực báo chí. Trận thắng ở Tampere đến sau chiến thắng đầu tiên của Estonia tại giải, 3-1 trước Hà Lan (27-25, 25-22, 18-25, 25-23), trong đó hai pha giao bóng ăn điểm liên tiếp của Lohmus ở tỷ số 22-22 hiệp bốn là điểm xoay chuyển. Estonia rời vòng bảng với 5 điểm, đứng thứ năm trong sáu đội. Với thể thức 24 đội chia bốn bảng, lấy bốn đội mỗi bảng vào vòng 1/8, vị trí thứ năm đồng nghĩa Estonia dừng bước. Họ thắng trận đấu hay nhất của mình trong một giải đấu mà bản thân không còn gì để tranh. Và trong lúc làm điều đó, họ lấy đi của chủ nhà ngôi đầu bảng C — thứ mà Phần Lan đã theo đuổi suốt năm trận trước đó. Ở đây mới là chỗ tôi muốn nói thẳng. Bỉ nhất bảng với 13 điểm, Phần Lan nhì với 11, và cả hai suất ấy được quyết định từ trước khi bóng lên ở Tampere. Trận đấu cuối cùng của bảng C không còn giá trị phân loại với cả hai đội theo nghĩa trực tiếp nhất. Vậy mà nó là trận đấu hay nhất của cả vòng bảng: năm hiệp, bốn lần đổi nhịp, một pha chắn ở 20-20 và một hiệp tie-break kết thúc 15-11. Bóng chuyền đỉnh cao không nằm ở những trận có đội mạnh nhất, nó nằm ở những trận có hai đội cùng muốn thắng nhất. Estonia với 5 điểm đã cho đi nhiều hơn bất kỳ đội nào khác trong bảng này. Cũng cần nói về phía Phần Lan. Việc Nooa Marttila rời sân ở hiệp bốn và Niko Suihkonen vào thay là một nước xoay người hợp lý, và nó đã hiệu quả tức thì khi Suihkonen ghi bảy điểm. Nhưng quản lý tải trọng trong bóng chuyền nam đang bị lãng mạn hóa quá mức. Đằng sau mỗi quyết định như vậy, bên cạnh lý do thể lực, luôn có một phép tính khác: giữ chân trụ cột cho vòng knock-out, giữ sức cho các trận đấu có doanh thu cao hơn ở Turin. Một đội chủ nhà đang nhắm ngôi đầu bảng mà lại xoay người ở hiệp bốn của trận then chốt là một tín hiệu đáng để đọc kỹ hơn là để khen ngợi. Dữ liệu chuyển nhượng của bóng chuyền nam châu Âu cũng đáng nhìn lại ở đây. Những bản hợp đồng lớn mùa này vẫn chảy về các đội bóng ở Italy, Ba Lan và Thổ Nhĩ Kỳ, nơi các ông lớn chạy đua thương hiệu bằng những bản hợp đồng đắt giá. Nhưng những hợp đồng đáng giá thực sự thường được ký sau các trận như trận ở Tampere. Một đối chuyền ghi 24 điểm trước gần mười nghìn khán giả đối phương, ở một giải đấu mà đội của anh không còn cơ hội đi tiếp, là mẫu hồ sơ mà các tuyển trạch viên Ba Lan hay Thổ Nhĩ Kỳ ghi lại trong sổ tay. Loại điểm số ấy không xuất hiện trên bảng xếp hạng, nhưng nó xuất hiện trên bàn đàm phán. Phần Lan giờ gặp Hy Lạp ở Turin trong hai ngày 20 và 21 tháng Chín. Estonia về nhà với 5 điểm và một chiến thắng không ai lấy đi được. Joonas Jokela có trận thứ 100 trong màu áo đội tuyển, và nó diễn ra trong một thất bại trên sân nhà. Tôi viết bài này lúc gần ba giờ sáng, khi bảng điểm bảng C vẫn còn mở trên một tab khác của trình duyệt. Ở tuổi 60 tôi vẫn nghĩ mình là cô gái nhảy cẫng trên khán đài Lạch Tray, chỉ khác là bây giờ khán đài ấy nằm trong một căn phòng ở Hải Phòng, còn trận đấu thì ở cách đó hơn tám nghìn cây số. World Cup Nga dạy tôi điều này: đôi khi quên nhiệm vụ lại là cách nhớ nghề lâu nhất. Đêm nay tôi lại quên nhiệm vụ đúng như thế, và tôi không hối hận. Vòng 1/8 sẽ cho chúng ta biết ai thật sự đủ bản lĩnh chắn bóng ở tỷ số 20-20, còn Estonia thì đã trả lời câu hỏi đó từ trước, khi trên bảng điểm họ chẳng còn gì để mất.